Vandaag is het Wereld Nieuwsdag. Deze dag staat in het teken van toegang tot betrouwbare informatie, die wereldwijd onder druk staat. Unesco en internationale mediaorganisaties, zoals het World Editors Forum en de European Broadcasting Union, stellen dat het steeds moeilijker wordt voor burgers om echt nieuws van nepnieuws te onderscheiden.
Het probleem is tweeledig. Via sociale media en internet verspreiden valse berichten en nepnieuws zich razendsnel. Daarnaast maakt de opkomst van kunstmatige intelligentie het eenvoudiger dan ooit om teksten, foto’s en audio te manipuleren. Hierdoor blijkt iets wat echt lijkt, in de praktijk steeds vaker nep te zijn.
Unesco-cijfers tonen aan dat het recht op informatie vaak tegenvalt. Ondanks wetten in meer dan 140 landen die burgers het recht geven om overheidsinformatie op te vragen, blijft bij ruim een derde van de verzoeken een inhoudelijk antwoord uit. Ook het bewust platleggen van internet door overheden is een groeiend probleem. Vorig jaar werden 313 internetafsluitingen geregistreerd in 52 landen, waardoor burgers en journalisten monddood worden gemaakt.
Volgens Unesco en de mediaorganisaties is onafhankelijke journalistiek belangrijk om feiten te controleren en de macht te controleren. Publieke omroepen en nieuwsorganisaties staan echter onder druk door financiële tekorten, politieke beïnvloeding en afnemend vertrouwen bij het publiek.
Ter gelegenheid van Wereld Nieuwsdag doen de organisaties een oproep. Overheden moeten zorgen voor transparant bestuur, technologiebedrijven moeten verantwoordelijkheid nemen voor wat er op hun platforms gebeurt, en de media moeten zorgvuldigheid boven snelheid blijven stellen.
